محمد رضا واليزاده معجزى
49
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
حشمت الدوله متابعت كرده و به او قول دادند كه از بذل مال و جان در راه موفقيت او كوتاهى نكنند . وقتى كه حسام السلطنه در مقابل توجه و علاقه مردم به حشمت الدوله نيروى خود را ضعيف ديد ، به دست و پا افتاد و از رفتار خشونتآميز خود نسبت به مردم نادم گرديد و به هر نحو شد عدهاى از طوايف بيرانوند و باجولوند را با جمعى از بختيارى با خود يار كرده و قصد تصرف كرمانشاه را نمود . ولى در مقام سنجش نيروى خود با نيروى حشمت الدوله ، از نتيجه مثبت اين عمل مايوس [ بود ] ناچار دست به حيله جنگى زده همايون ميرزا برادر خودش را كه حاكم نهاوند بود براى « 1 » اغفال حشمت الدوله به خرمآباد فرستاد كه با او قرار صلح منعقد سازد و از سرگرم شدن حشمت الدوله به كار مصالحه استفاده كرده با چريكى كه زير فرمان دارد ، ناگهان به كرمانشاه يورش برده و آنجا را قبضه نمايد و آنگاه با كمك عشاير آن منطقه لشكرگرانى جهت تسخير لرستان و خوزستان گسيل دارد . لكن حشمت الدوله از خيالات درونى و تمهيدات حريف آگاه شد ، همايون ميرزا را در خرمآباد از مراجعت نزد برادرش حسام السلطنه ممنوع داشت و او را به كرمانشاه فرستاد و آنگاه نامهاى محرمانه به شيخ الملوك ( شيخعلى ميرزا ) كه از طرفداران حشمت الدوله بود و حكومت ملاير و تويسركان را به عهده داشت ، فرستاد . شيخ الملوك ميرزا به جهت خصوصيت و علاقهاى كه به حشمت الدوله داشت با جمعيت كثيرى از سواران لرستانى و چهار توپ قوى براى تسخير بروجرد حركت كرد و نور محمد خان قاجار دولو كه از طرف حسام السلطنه نيابت حكومت بروجرد را به عهده داشت ، به اتفاق بروجرديان به نگاهدارى شهر و صيانت عائله شاهزاده حسام السلطنه پرداختند و بعد از سه روز توقف ، بروجرديان سخت مقاومت كرده ، اردوى شيخ الملوك ميرزا راه فرار پيش گرفتند و در اين جنگ ميرزا محمد حسن شيرازى وزير و معاون شيخ الملوك ميرزا مجروح و ميرزا اسماعيل خان گلپايگانى به قتل رسيد و بسيارى از آنها هم در دست تعاقبكنندگان اسير شدند . حسام السلطنه كه باور نمىكرد در مدتى قليل به چنين فتح نمايانى نائل گردد با غرورى بسيار به قصد جنگ با حشمت الدوله و تاراندن او از لرستان ، در هفتم ماه محرم به سوى خرمآباد حركت كرد و در خارج از شهر ميدان كارزار بين دو شاهزاده گرم شد و رزمى بزرگ اتفاق افتاد . نصر اللّه ميرزا « 2 » برادر كوچكتر حشمت الدوله كه داماد حسام السلطنه بود و با جمعيت
--> ( 1 ) . اصل : بنابر . ( 2 ) . نصر اللّه ميرزا پسر محمد على ميرزا دولتشاه و چند سال از طرف برادر خود حشمت الدوله در لرستان حكومت كرد .